Re: דער 'אקדמות' - פון אונזער זייט פונעם סמבטיון!
(אלץ א קנאי קען איך מיך נישט איינהאלטן, איך מיין אז אויף א מנהג פאסט נישט דאס לשון 'גסיסה')
1. טיפע אהבה; 2. טיפע חכמה.
די אחראים: אחראי , גבאי ביהמד
דייקן האט געשריבן:גרשון האט געשריבן: אויב מ'מעג מאכן אזא מענין לענין, נאך אסאך זוכענישן בין איך געקומען צום אויספיר אז די נושא פון סמבטיון און אלעס ארום איז די סאמע פארנעפלסטע טעמע בשייכות מיט יהדות; כ'מיין אז ס'איז נישט דא קיינער וואס ווייסט אפילו פערטלוועגס.
עס איז דא א גאנצע ספר מעשה נסים איבער די סמבטיון, האסט עס שוין געזען?
https://tablet.otzar.org/book/book.php? ... &pagenum=2
גרשון האט געשריבן:דייקן האט געשריבן:גרשון האט געשריבן: אויב מ'מעג מאכן אזא מענין לענין, נאך אסאך זוכענישן בין איך געקומען צום אויספיר אז די נושא פון סמבטיון און אלעס ארום איז די סאמע פארנעפלסטע טעמע בשייכות מיט יהדות; כ'מיין אז ס'איז נישט דא קיינער וואס ווייסט אפילו פערטלוועגס.
עס איז דא א גאנצע ספר מעשה נסים איבער די סמבטיון, האסט עס שוין געזען?
https://tablet.otzar.org/book/book.php? ... &pagenum=2
קיינמאל נישט געזען, כ'וועל כאפן א בליק. וואס פארציילט ער?
דייקן האט געשריבן:גרשון האט געשריבן:דייקן האט געשריבן:גרשון האט געשריבן: אויב מ'מעג מאכן אזא מענין לענין, נאך אסאך זוכענישן בין איך געקומען צום אויספיר אז די נושא פון סמבטיון און אלעס ארום איז די סאמע פארנעפלסטע טעמע בשייכות מיט יהדות; כ'מיין אז ס'איז נישט דא קיינער וואס ווייסט אפילו פערטלוועגס.
עס איז דא א גאנצע ספר מעשה נסים איבער די סמבטיון, האסט עס שוין געזען?
https://tablet.otzar.org/book/book.php? ... &pagenum=2
קיינמאל נישט געזען, כ'וועל כאפן א בליק. וואס פארציילט ער?
איך האב נאכנישט געזען די גאנצע ספר, בל"נ ווען איך וועל עס ענדיגען ליינען וועל איך שרייבען אויב איך האב דארט געטראפען עפעס אינטרעסאנט.
אויף די קושית העולם פארוואס טרעפט מען נישט די סמבטיון היינט צוטאגס, האב איך געטראכט א פשוטע תירוץ אז די גמרא רעדט נאר פון יענע צייט, עס קען אבער זייער מעגליך זיין אז שוין פילע יאר האט עס אויפגעהערט ציען שטיינער (וכמו דמה דאי' שם בגמ' שקבר אביו מעלה עשן כל השבוע חוץ משבת, י"ל בפשטות שכבר הפסיק לפני הרבה שנים).
דייקן האט געשריבן:גרשון האט געשריבן:דייקן האט געשריבן:גרשון האט געשריבן: אויב מ'מעג מאכן אזא מענין לענין, נאך אסאך זוכענישן בין איך געקומען צום אויספיר אז די נושא פון סמבטיון און אלעס ארום איז די סאמע פארנעפלסטע טעמע בשייכות מיט יהדות; כ'מיין אז ס'איז נישט דא קיינער וואס ווייסט אפילו פערטלוועגס.
עס איז דא א גאנצע ספר מעשה נסים איבער די סמבטיון, האסט עס שוין געזען?
https://tablet.otzar.org/book/book.php? ... &pagenum=2
קיינמאל נישט געזען, כ'וועל כאפן א בליק. וואס פארציילט ער?
איך האב נאכנישט געזען די גאנצע ספר, בל"נ ווען איך וועל עס ענדיגען ליינען וועל איך שרייבען אויב איך האב דארט געטראפען עפעס אינטרעסאנט.
אויף די קושית העולם פארוואס טרעפט מען נישט די סמבטיון היינט צוטאגס, האב איך געטראכט א פשוטע תירוץ אז די גמרא רעדט נאר פון יענע צייט, עס קען אבער זייער מעגליך זיין אז שוין פילע יאר האט עס אויפגעהערט ציען שטיינער (וכמו דמה דאי' שם בגמ' שקבר אביו מעלה עשן כל השבוע חוץ משבת, י"ל בפשטות שכבר הפסיק לפני הרבה שנים).
דייקן האט געשריבן: ער איז מאריך דארט איבער אלץ וואס זיי טוען וכו' (רק שבתוך דבריו יש קצת סתירה, שבמקו"א נראה מדבריו שא"א לעבור הנהר בלי לחלל שבת, ובמקו"א כותב ששתי שעות לפני שבת הנהר כבר שובת ואז עוברים היהודים כדי לערוך מלחמות וכו')
חוח בין השושנים האט געשריבן: ב"ה אז דער נושא איז מיר שוין קלאר קרוב צו 25 יאר, און כ'באוואונדער יעדעס יאר ווי די קינדער קומען אהיים פון חדר מיט די מורא'דיגע מעשה פונעם הינקעדיגן שניידער מעבר לסמבטיון, אנשטאט מ'זאל זיי אויסלערנען וויכטיגע יסודות און א' ב' פונעם עבר.
איינער וואס וויל מאכן א אוקימתא אז די מעשה מיטן סמבטיון זאל שטימען מיטן הסבר איבערן נטילת רשות - געזונטערהייט! ס'שטייט נישט אין ערגעץ אז מ'טאר זיך נישט דראפען אויף גראדע ווענט... אבער פארוואס זאל מען סערווירן פאר די קינדער ירקא במקום בישרא וכוורי? פארוואס ווייסט 100% פונעם היימישן עולם איבערן סמבטיון מעשה, און בלויז גאר א קליין פראצענט יודעי דבר ווייסן פונעם ריכטיגן און פשוט'ן הסבר וואס ליגט אונטער די אקדמות?
אין כאן המקום פאר קלאריפיקאציעס, אז כ'גלייב באמונה שלמה שכל דברי חכמינו אמת, און אז ס'דא א סמבטיון וכו', אבער די מעשה אליין גלייב איך נישט מער ווי אנדערע מפוקפק'דיגע מעשיות [דאס וואס דער א"ר צייכנט צו דערצו בשם א מעשה-ביכל, מאכט מיר עס נישט מער גלייבן]. בפרט אז מיין כיתה ז' רבי האט פארציילט די מעשה מיט א הקדמה אז ער ווייסט נישט אויב ס'איז אמת! [דאס שרייב איך נאר פאר די וואס מיינען אז יעדע ווארט וואס דער מלמד פארציילט איז א גאנצע 'מסורה', לפי זה בין איך עקזעמפט פון דעם].
איך האב אמאל איבערגעזאגט דעם גאנצן נושא אין שול פאר אפאר אידן, אונטערגעשטיצט מיט מראי מקומות וכו', און איין מיטל-יעריגער איד האט מיר באשייגעצט דערפאר (גראדע בצינעא נאך מיין רעדעריי, נישט פארנט פון יעדן) אז ס'איז לויטער אפיקורסות. ודברי פי חלום כריין.
למעלה משבעים האט געשריבן: כ'זע די ווילסט דייקא זאגן אז אונזער אקדמות איז נתייסד געווארן לכבוד די קריאה פון שבועות, און צוליב דעם תרגום וואס מען האט מתרגם געווען אויפן פסוק. און דערמיט מדחה זיין אז די מעשה איז לא היה ולא נברא. ואני בעניי זע איך נישט קיין שום ראיה דערצו.
פון מחזור ויטרי קוקט אויס אז עס איז געווען מקומות ווי מען פלעגט [אויך?] מתרגם זיין די "הפטורה" אום יו"ט, און לאו דוקא שבועות. דאס וואס די ברענגסט איז אין סימן רצ"ז, אבער קוק אין סימן קס"ו-קע"ט, איז דא פול מיט רשויות צו זאגן פארן מתרגם זיין די הפטורה [כ'ברעך זיך נאך די ציין דאס צו ליינען און פארשטיין צו ס'איז איין לאנגע מעשה, צו אפגעטיילט...]. און ס'איז דא דארט גאנץ ענליכע שבחים וואס ווערט דערמאנט אין אונזער אקדמות, און די הפטורה וואס ער איז מתרגם איז אין סימן ק"פ די הפטורה פון פסח.
נו, יתכן ר' מאיר ש"ץ האט דאס מייסד געווען אויף די הפטורה פון שביעי של פסח... פון וואנט נעמסטו אז דאס איז דייקא אויף שבועות נתייסד געווארן. שנית, זאגסט דאך אליין אז אין מחזור ויטרי שטייט אן אנדערע נטילת רשות אויף שבועות, איז ווען און פארוואס האט זיך עס געטוישט צו די פון ר' מאיר ש"ץ? זאג מיר נישט אז ס'איז די זעלבע, נאר קורץ, ווייל ס'איז זיכער נישט.
אז די זאגסט חידושים מעג איך דאך אויך... איך וועל זאגן אז ביידע נקודות זענען אמת, איה"נ ר' מאיר האט עס מתקן געווען אלץ נטילת רשות צו מתרגם זיין, און ער האט עס מתקן געווען טאקע צוליב די נס, אבער ס'איז בכלל נישט געווען אום שבועות, און האט בכלל קיין שייכות נישט געהאט צו די "קריאה" פון שבועות.
איי פארוואס האט מען עס אנגעהויבן זאגן אום שבועות, דא קומט די טעם פונעם לבוש "שהוא שבח על בחירת השם יתברך בישראל ונתן לנו את התורה". האט עס שייכות צו שבועות וואס איז געווען קבלת התורה. אדער די טעם פונעם א"ר "שכיון המעשה היה במדבר לכן תקנו לומר אחר במדבר סיני זכר לנס".
--
יוי די עולם האקט, לויף מיר צו מעריב עמער ליינען שפעטער.
גרשון האט געשריבן: גאר אינטערעסאנט איז די גירסא פונעם שאילתות (בראשית, שאילתא א) איבער דער מעשה פון ר' עקיבא און טורנוסרופוס, אז ווען ר' עקיבא האט אים געזאגט אז דער סמבטיון איז א הוכחה אויף שבת, האט טורנוסרופוס צוריקגע'טענה'ט אז ער גלייבט אויך נישט אינעם עקזיסטענץ פונעם סמבטיון... לויט דעם איז יענערצייט אויך נישט געווען באוואוסט וואו דער טייך געפינט זיך, נאר חז"ל האבן אזוי געהאט מקובל.
"אמר ליה אף בנהר הזה איני מאמינך, שאיני יודע את מקומו."
קלאָצקאָפּ האט געשריבן: אן אויסטערלישע ארבעט חוח!
דיין טענה אויף מלמדים איז נישט שווער. ווען מ'לערנט מיט קינדער קאנצעטרירט מען זיך אלץ אויף א פרט וואס מ'קען זיי מאכן אינטערעסאנט, און אזא דראמאטישע מעשה איז א שאד נישט אויסצוניצן. איך האב גראדע שוין געהערט אין מיין יוגנט אז די מעשה האט פקפוקים, אבער נישט צוליב דיינע טענות.
למעלה, איך כאפ עפעס נישט פארוואס אויב מ'זעצט איין אז אקדמות איז געשריבן געווארן פאר שביעי של פסח שטימט די מעשה בעסער.
דייקן האט געשריבן:דייקן האט געשריבן:גרשון האט געשריבן:דייקן האט געשריבן:גרשון האט געשריבן: אויב מ'מעג מאכן אזא מענין לענין, נאך אסאך זוכענישן בין איך געקומען צום אויספיר אז די נושא פון סמבטיון און אלעס ארום איז די סאמע פארנעפלסטע טעמע בשייכות מיט יהדות; כ'מיין אז ס'איז נישט דא קיינער וואס ווייסט אפילו פערטלוועגס.
עס איז דא א גאנצע ספר מעשה נסים איבער די סמבטיון, האסט עס שוין געזען?
https://tablet.otzar.org/book/book.php? ... &pagenum=2
קיינמאל נישט געזען, כ'וועל כאפן א בליק. וואס פארציילט ער?
איך האב נאכנישט געזען די גאנצע ספר, בל"נ ווען איך וועל עס ענדיגען ליינען וועל איך שרייבען אויב איך האב דארט געטראפען עפעס אינטרעסאנט.
אויף די קושית העולם פארוואס טרעפט מען נישט די סמבטיון היינט צוטאגס, האב איך געטראכט א פשוטע תירוץ אז די גמרא רעדט נאר פון יענע צייט, עס קען אבער זייער מעגליך זיין אז שוין פילע יאר האט עס אויפגעהערט ציען שטיינער (וכמו דמה דאי' שם בגמ' שקבר אביו מעלה עשן כל השבוע חוץ משבת, י"ל בפשטות שכבר הפסיק לפני הרבה שנים).
יעצט האב איך גענדיגט איבערקוקען מקופיא די גאנצע ספר, בקיצור, ער ברענגט א בריוו פון איינער וואס האט אליין געהערט די קולות פון די סמבטיון און געהערט פון די גויים וואס זיי האבען אליין געזען די אידען פון די אנדערע זייט טייך, און ער איז מאריך דארט איבער אלץ וואס זיי טוען וכו' (רק שבתוך דבריו יש קצת סתירה, שבמקו"א נראה מדבריו שא"א לעבור הנהר בלי לחלל שבת, ובמקו"א כותב ששתי שעות לפני שבת הנהר כבר שובת ואז עוברים היהודים כדי לערוך מלחמות וכו'), ווי אויך ברענגט ער א בריוו, וואס איז מקויים מיט די חתימה פון די חיד"א, פון די בני משה וואס זיי האבען געשיקט צו די בני ירושלים, און אויך דארט דערמאנען זיי די סמבטיון, ווי אויך שרייבען זיי אז ארום די טייך ברענט א פייער (דאס ברענגט ער אויך אנפאנג ספר פון א אנדערע מקור), אין א פלאץ אין די ספר ברענגט ער אז די סמבטיון ווארפט שטיינער אזוי הויך ווי איין שטאק.
למעלה משבעים האט געשריבן:קלאָצקאָפּ האט געשריבן: אן אויסטערלישע ארבעט חוח!
דיין טענה אויף מלמדים איז נישט שווער. ווען מ'לערנט מיט קינדער קאנצעטרירט מען זיך אלץ אויף א פרט וואס מ'קען זיי מאכן אינטערעסאנט, און אזא דראמאטישע מעשה איז א שאד נישט אויסצוניצן. איך האב גראדע שוין געהערט אין מיין יוגנט אז די מעשה האט פקפוקים, אבער נישט צוליב דיינע טענות.
למעלה, איך כאפ עפעס נישט פארוואס אויב מ'זעצט איין אז אקדמות איז געשריבן געווארן פאר שביעי של פסח שטימט די מעשה בעסער.
כ'האב נישט געמיינט צו דריקן דווקא דעם יו"ט אדער יענעם יו"ט, נאר געוואלט ארויסברענגן אז די מעשה קען זיין אמת, און אויף דעם קומענדיגן יו"ט נאכן נס האט ער דאס מתקן געווען צוליב דעם נס.
די וועג ווי אזוי ער פרעגט אפ די מעשה איז, אז דאס איז בכלל נישט נתייסד געווארן צוליב א נס, נאר ספעציעל אויף שבועות, אלץ נטילת רשות. זאג איך אז ער האט נישט קיין שום ראיה דערצו, יא יתכן דאס איז טאקע נטילת רשות פארן מתרגם זיין די "הפטורה" פון א יו"ט, אבער די סיבה פארוואס ער האט עס געמאכט איז געווען די נס. און בעצם אין די קורצע ווערטער פון א"ר קוקט עס אזוי אויס. "גם נמצא נדפס בלשון אשכנז ישן נושן מעשה באריכות דעל מה תקנו אקדמות, וסיים שכיון המעשה היה במדבר לכן תקנו לומר אחר במדבר סיני זכר לנס".
אויף די "על מה", האט ער בכלל נישט קיין ראיה אנדערש. און די אויספיר, די טעם פארוואס מען זאגט עס נאכן ערשטן פסוק, דהיינו, אז ר' מאיר האט עס בכלל נישט געמאכט אויף שבועות, און יתכן ער האט עס געמאכט פארן תרגום פון די "הפטורה" און נישט פון די "קריאה", איז ווי קומט עס דא אריין נאכן ערשטן פסוק, איז די ענטפער אלץ זכר לנס.
מים חיים האט געשריבן: מענין לענין
איך געדענק אלס קינד ווען איך האב געטרייט צי אויסרעכענען ווי הויך עוג איז געווען לויט די גמרא
מֹשֶׁה כַּמָּה הֲוָה — עֶשֶׂר אַמּוֹת, שְׁקֵיל נַרְגָּא בַּר עֲשַׂר אַמִּין, שְׁוַור עֲשַׂר אַמִּין, וּמַחְיֵיהּ בְּקַרְסוּלֵּיהּ וְקַטְלֵיהּ
זעה דא
אין דא
אין אגב קרענקט מיך שוין לאנג אויף אסאך פאלשע מעשיות לדוגמא השר מקוצי אין רגמ"ה וואס מפארציילט פאר די קינדער איינמאל אין נאכאמאל
א חשובע מגי''ש מיינע אין ישיבה א ת''ח מופלג האט מיך ערשט ביי די 16 ארויסגענימן פין די אמונה טפילה אין די אלע מעשיות
קלאָצקאָפּ האט געשריבן:למעלה משבעים האט געשריבן:קלאָצקאָפּ האט געשריבן: אן אויסטערלישע ארבעט חוח!
דיין טענה אויף מלמדים איז נישט שווער. ווען מ'לערנט מיט קינדער קאנצעטרירט מען זיך אלץ אויף א פרט וואס מ'קען זיי מאכן אינטערעסאנט, און אזא דראמאטישע מעשה איז א שאד נישט אויסצוניצן. איך האב גראדע שוין געהערט אין מיין יוגנט אז די מעשה האט פקפוקים, אבער נישט צוליב דיינע טענות.
למעלה, איך כאפ עפעס נישט פארוואס אויב מ'זעצט איין אז אקדמות איז געשריבן געווארן פאר שביעי של פסח שטימט די מעשה בעסער.
כ'האב נישט געמיינט צו דריקן דווקא דעם יו"ט אדער יענעם יו"ט, נאר געוואלט ארויסברענגן אז די מעשה קען זיין אמת, און אויף דעם קומענדיגן יו"ט נאכן נס האט ער דאס מתקן געווען צוליב דעם נס.
די וועג ווי אזוי ער פרעגט אפ די מעשה איז, אז דאס איז בכלל נישט נתייסד געווארן צוליב א נס, נאר ספעציעל אויף שבועות, אלץ נטילת רשות. זאג איך אז ער האט נישט קיין שום ראיה דערצו, יא יתכן דאס איז טאקע נטילת רשות פארן מתרגם זיין די "הפטורה" פון א יו"ט, אבער די סיבה פארוואס ער האט עס געמאכט איז געווען די נס. און בעצם אין די קורצע ווערטער פון א"ר קוקט עס אזוי אויס. "גם נמצא נדפס בלשון אשכנז ישן נושן מעשה באריכות דעל מה תקנו אקדמות, וסיים שכיון המעשה היה במדבר לכן תקנו לומר אחר במדבר סיני זכר לנס".
אויף די "על מה", האט ער בכלל נישט קיין ראיה אנדערש. און די אויספיר, די טעם פארוואס מען זאגט עס נאכן ערשטן פסוק, דהיינו, אז ר' מאיר האט עס בכלל נישט געמאכט אויף שבועות, און יתכן ער האט עס געמאכט פארן תרגום פון די "הפטורה" און נישט פון די "קריאה", איז ווי קומט עס דא אריין נאכן ערשטן פסוק, איז די ענטפער אלץ זכר לנס.
אבער לויט די לעגענדע איז ער דאך געבליבן ביי די אנדערע זייט סמבטיון.
און ס'קען טאקע זיין אז מ'קען טרעפן א הסבר אז די מעשה זאל שטימען אזוי אויך, אבער די מעשה ווערט דערציילט אלס א הסבר אויפ'ן אמירת האקדמות, ווען קיין הסבר פעלט בכלל נישט אויס. און ס'איז נישט דא קיין סיבה פארוואס מ'זאל זיך צווינגען אנצונעמען א געשיכטע וואס האט אזויפיל בובוס.
און אפי' אויב זאל מען מברר זיין אז די מעשה איז 100% קראנט, איז נישט דאס וואס דארף אנגעגעבן ווערן ווען מ'איז מסביר וואס איז דאס אקדמות.
קיסריה האט געשריבן: איר הערט, א גאנצע רייע תנאים זאגן ווען און ווער איוב איז געווען, א ישראל אדער א גוי, קומט אן איין הייליגע אמורא (פיל שפעטער) און זאגט לא היה ולא נברא, להד״ם!!!
אבער א פאני זאך גייט פאר, קיינער שרייט נישט אפיקורס... קיינער שרייט נישט היתכן דו לייקנסט און א קלארע חז״ל פון אלע תנאים ואמוראים וואס זאגן אנדערש. די גמרא גייט ווייטער מיט נאך מאן דאומרים וועלכע זאגן אלע אנדערע זמנים ווען און ווער איוב איז געווען אין ברענגען פארשידענע ראיות לדבריהם.
ביללער האט געשריבן:קיסריה האט געשריבן: איר הערט, א גאנצע רייע תנאים זאגן ווען און ווער איוב איז געווען, א ישראל אדער א גוי, קומט אן איין הייליגע אמורא (פיל שפעטער) און זאגט לא היה ולא נברא, להד״ם!!!
אבער א פאני זאך גייט פאר, קיינער שרייט נישט אפיקורס... קיינער שרייט נישט היתכן דו לייקנסט און א קלארע חז״ל פון אלע תנאים ואמוראים וואס זאגן אנדערש. די גמרא גייט ווייטער מיט נאך מאן דאומרים וועלכע זאגן אלע אנדערע זמנים ווען און ווער איוב איז געווען אין ברענגען פארשידענע ראיות לדבריהם.
אין תלמוד בבלי שטייט נישט קיין הייליגע אמורא וואס זאגט דאס.
און דער הייליגער יעב"ץ שרייט יא אפיקורוס. נישט וועגן דעם וואס דו זאגסט אבער