די הלכה איז ווען מען איז גורם א שאדן איז מען פטור בדיני אדם און חייב בדיני שמים. חייב בדיני שמים מיינט אז מען קען מגולגל ווערן דערויף נאר ב"ד קען אים נישט מחייב זיין דאס געלט. די ווילסט זאגן אז די ארבעטער האט אפילו נישט גורם געווען קיין שאדן פאר די בעה"ב מיט דעם וואס ער האט געקענסעלט זיין ארדער און ער גייט נישט קענען פאדינען קיין ריווח אויף די סחורה?
איך רעד נישט יעצט וויאזוי ב"ד גייט למעשה פסק'נען איך רעד צו דער ארבעטער איז שילדיג געלט פארן בעה"ב צו נישט, איז דען נישט פשוט אז איינער וואס נעמט צו פון יענעם אן ארדער האט אים בא'גנב'ט נאר וויבאלד ער האט אים נישט צוגענומען קיין געלט איז עס נאר א גרמה ממילא איז ער פטור בדיני אדם. אבער ווער זאגט אז ער ווערט אויס גנב?
אויף קול דמי אחיך צעקים אלי מן־האדמה זאגט רש"י דמו "ודם זרעיותיו" דאס מיינט דער אייבישטער האט פארגעהאלטן קיין אויף די אייגענע בלוט פון הבל און אויך אויף די בלוט פון זיינע קינדער אויב צונעמען יענעמס ארדער איז נאר אן עוולה און נישט קיין שאדן דעמאלט פארוואס האט קין באקומען א שטראף וועגן די קינדער פון הבל וואס זענען בכלל נאך נישט דא, און ער האט נאר געמאכט אז עס זאל מער קיינמאל נישט זיין?
◄ ווייז ספוילער
מאירי על בבא קמא נ"ו א כל שכתבנו עליו כאן שהוא חייב בדיני שמים פירושו שהוא חייב בו בהשבון הא לענין איסור אף מה שהוא פטור בו מדיני שמים איסור מיהא יש בו אלא שלענין חשבון נאמרה ומכאן כתבו גדולי הדורות שכל שנאמר עליו חייב בדיני שמים פסול הוא לעדות עד שישיב והדברים נראין שמאחר שהוא חייב להשיב תורת גזלה חלה עליו עד שישיב:
מהרש"ל - ים של שלמה בבא קמא פרק ו' סימן ו' וכן מצאתי בצפנת פענח וזה לשונו 'כל מקום שאמרו חייב בדיני שמים, אם בא צריכין להודיעו אין אנו יכולין לחייב אותך, אבל צריך אתה לצאת ידי שמים כי דינך מסור לו, כדי שיתן אל לבו וירצה את חברו ויצא ידי שמים.'
די הלכה איז ווען מען איז גורם א שאדן איז מען פטור בדיני אדם און חייב בדיני שמים. חייב בדיני שמים מיינט אז מען קען מגולגל ווערן דערויף נאר ב"ד קען אים נישט מחייב זיין דאס געלט. ...
די גמרא (גיטין נח.) זאגט, אז דער גזר דין פון חורבן בית המקדש איז נחתם געווארן, ווייל אן ארבעטער פון א בעל הבית נתן עיניו באשתו, און ער האט צוגערעדט דעם בעל הבית ער זאל איר אפ'גט'ן, און אים פארבארגט געלט פאר די כתובה. נאכדעם האט דער ארבעטער חתונה געהאט מיט איר, און ווען דער בעה"ב האט נישט געהאט צו באצאלן דעם חוב, האט ער אים גענומען אלס עבד, און בשעת דער עבד האט געמוזט סערווירן זיין געוועזענע ארבעטער מיט זיין עקס, נשרו עיניו דמעות, באותה שעה איז גע'חתמ'ט געווארן דער גזר דין. אלעס איז געווען אויסגעהאלטן על פי הלכה, די הלוואה, א מהודר'דיגער גט, מיט א כשר'ע קידושין, ס'איז נישט געווען קיין שום שאלה. אבער בדיני שמים האט גאנץ כלל ישראל באצאלט א טייערע פרייז פאר די אויסטערלישע רשעות, אפילו מען האט נישט געקענט מחייב זיין בבית דין שלמטה!
ביי לא תהיה לו כנושה שטייט אין פסוק והיה כי יצעק אלי ושמעתי כי חנון אני, כאטש דער מלוה איז גערעכט און יענער דארף באצאלן.
איך האב נישט קיין הלכה'דיגע צד אין די נושא, און בכלל דארף מען וויסן אלע פרטים פון פארדעם און נאכדעם, פארוואס זיי זענען געווען אויף מעסער שטעך. אבער דעם עצם זאך דארף מען ארויסברענגען, אז ווען מען טוט עפעס וואס מען קען נישט מוציא זיין ממון בדיני אדם, קען מען נישט זיין רואיג. צו זיין חייב בדיני שמים איז נישט קיין קינדער שפיל.
השי"ת ירחם עלינו אז יעדער פון אונז זאל זיין זכאי בעיני אלקים ואדם
שאל בםהאט געשריבן:↑דאנערשטאג מאי 30, 2024 11:22 am
די הלכה איז ווען מען איז גורם א שאדן איז מען פטור בדיני אדם און חייב בדיני שמים. די ווילסט זאגן אז די ארבעטער האט אפילו נישט גורם געווען קיין שאדן פאר די בעה"ב מיט דעם וואס ער האט געקענסעלט זיין ארדער און ער גייט נישט קענען פאדינען קיין ריווח אויף די סחורה?
גרמא און חייב בדיני שמים האט אויך הלכות.
נישט קענען פארדינען הייסט מבטל כיסו של חבירו. שטייט דערביי חייב בדיני שמים?
שאל בםהאט געשריבן:↑דאנערשטאג מאי 30, 2024 11:22 am
די הלכה איז ווען מען איז גורם א שאדן איז מען פטור בדיני אדם און חייב בדיני שמים. די ווילסט זאגן אז די ארבעטער האט אפילו נישט גורם געווען קיין שאדן פאר די בעה"ב מיט דעם וואס ער האט געקענסעלט זיין ארדער און ער גייט נישט קענען פאדינען קיין ריווח אויף די סחורה?
גרמא און חייב בדיני שמים האט אויך הלכות.
נישט קענען פארדינען הייסט מבטל כיסו של חבירו. שטייט דערביי חייב בדיני שמים?
איך פרעג ווייל איך ווייס נישט.
אויב איז עס אין די כלל פון המבטל כיסו של חבירו שרייבט די רא"ש אין בבא קמא פרק ב' הלכה ו' "ומיהו כבר הוכחתי שעל החסרון אין חייב דלא הוי אלאגרמאבעלמא"
די חתם סופר ( שו"ת חו"מ ח"ה סי' קע"ח) שרייבט קלאר אז ווען איינער קען פארדינען געלט און א צווייטער ווייסט אז ער קען פארדינען און ער לאזט אים נישט איז ער מעגליך א מזיק וואס איז געהעריג חייב צו באצאלען. און דאס וואלט לכאורה געווען א שטארקע מדובר ביי די מעשה ווען דער ארבעטער וואלט ווען נישט צוריק געגעבן די ערשטע 100K פאר די בעה"ב און ער וואלט געניצט אייגענע געלט עס צו קויפן, אבער דא ביי אונז האט דער ארבעטער כאילו געמאלדן פאר די בעה"ב אז די ארדער איז געקענסעלט ווייל מען האט אים צוריק געשיקט דאס געלט (אפשר נישט אזוי קלאר, אבער מען זעהט דאך אז די בעה"ב האט געוויסט אז עס איז געקענסעלט) ממילא איז זיכער אז די הלכה איז אנדערש.
אבער צו זאגן אז דער ארבעטער האט אים אפילו נישט גורם געווען א שאדן דאס איז שוין צו א ווייטע מהלך.
◄ ווייז ספוילער
חתם סופר (חו"מ ח"ה סי' קע"ח) ובשיטה מקובצת שם בשם הריטב"א תירץ בשם מורו וז"ל דהכא אף על פי שלא קבל עליו תשלומין כלל כיון שנתן לו מעותיו ליקח לו סחורתו ואלמלא הוא לוקח ע"י עצמו או ע"י אחרים אלא שזה הבטיחו שיקח לו וסמך עליו ונתן לו מעותיו ע"ד כן הרי הוא חייב לשלם לו מה שהפסיד בהבטחתו דבההיא הנאה דסמיך עלי' ונותן לו ממונו משתעבד מדין ערב וזה ענין שכירת פועלים דפרק דלקמן שחייב לשלם לבעה"ב מה שמפסיד כשחזרו בהן או שבעה"ב מחייב לשלם להם מה דכיון שסמכו זה ע"ז נתחייבו זה לזה במה שיפסיד על פיו וזה דין גדול הריטב"א ז"ל עכ"ל. וצריך לפרש דהכי קאמר כי היכי דבפועל החוזר בדבר אבוד שוכר עליהן או מטען כדי שכרן או מה שיש תחת ידו משלהם ובמה נתחייבו לו ועל כרחך משום שסמך עליהם והכי נמי הכא בכך נתחייבו זה לזה אלא דהכי חמיר טפי וצריך לשלם לו משלם מכיסו כחמרא דזלשפט משום דביטל כיסו ולא בא אליו לחזור בו ואלו היה בא לחזור בו והחזיר לו מעותיו בזמנו היה הבעה"ב משתדל להמציא לעצמו שליח אחר או מו"מ אחר ואז הי' דינו של זה כפועל אבל עכשיו שעיכב המעות אצלו גרע כנ"ל פירושו ועל זה דחה הש"ס דלא קי"ל כרב חמי כיון שאין ההיזק ברור כל כך דלא היה בידו לקנות יין דמאן יימר דמזבני ליה. ומינה כל היכי שהפסדו ברור צריך לשלם לו כחמרא דזלשפט לדעת הריטב"א ורבו ז"ל וצריך לומר דסבירא ליה להריטב"א דהך דירושלמי דמבטל כיסו דקאי אבריתא דנותן מעות לחברו על פירות היינו טעמיה דפוטר משום שאין ההפסד ברור שהיה בידו לעשות משום הכי הוי ליה גרמא. והש"ס הו"מ להקשות ארב חמי מבריתא הנ"ל ואולי לא הוה ידעי לה ונראה דלדינא לא יחלוק אדם אהריטב"א דהא ראיתו נכונה מפועל אלא דלא ניחא להו למימר דטעי רב חמי בהא ולא ידע בריתא מפורשת דבמה שאין ההפסד ברור פטור משום הכי תירץ דהכא קבל עליו וס"ל לרב חמי דאסמכתא כי האי קניא והש"ס פליג גם בהא ולא מועיל אלא בשדה (ואפילו בלא פירש משום דדרכו להתנות ובחנות וספינה בתנאי מיהת) אבל בקניין פירות לא אבל היכי שההפסד ברור לכולי עלמא שחייב ונפקא מיניה מי שנתן מעות ליקח לו סחורה והלה יושב לו ואינו עוסק כלום והוא תובעו במעותיו ומברר שיכול להרוויח ריווח ברור ומכל מקום זה מעכבו הרי זה צריך לשלם לו כל הפסדו שע"י עיכובו ועיין היטב במרדכי דב"ק סי' קט"ו וצ"ע קצת שם. דינים היוצאים מהנ"ל... הנותן מעות לשלוחו ליקח לו פירות או סחורה וישב והלך לו ולא קנה כלום וביטל כיסו אם אין הזיקו של זה ברור אין לו בו כלום אבל אם הזיקו של זה ברור והשליח הי' יכול על זה בודאי ופשע ולא עשה מבואר מהריטב"א הנ"ל שחייב לשלם ולפע"ד כל הפוסקי' מודים לו מכל מקום הואיל ולא מצאתי כן להדיא וכן במרדכי דב"ק סי' קט"ו לא משמע קצת כן על כן כשיבוא לידי אראה לפשר ולבצע על כל פנים" עכ"ל.
ער דערציילט אינמיטן די שיעור א מעשה, איינער האט געוואלט שיקן א ספר תורה קיין אמעריקע, איז ער געגאנגן אין עירפארט און געפרעגט איינעם דארט צו ער גייט אויף די פליגער קיין ניו יורק, ער האט אים געבעטן צו האלטן א פאר מינוט די ספר תורה ווייל ער וויל ארויס גיין א מינוט, און למעשה האט יענער אפגעפיצט פון שטח און געלאזט יענעם האלטן די ספר אויפן גאנצע 12 שעהדיגע נסיעה, אנקומענדיג קיין ניו יורק האט איינער אפגעווארט צו באקומען די ספר אבער יענער האט עס באהאלטן און געוואלט באצאלט פארן סערוויס פון טראגן די ספר + קנס פארן עוולה
איך בין נישט גוט אויסגעקאכט אין די הלכות אבער איך מיין אז הלכה'דיג איז דאס ניטאמאל גרמא, מראה דינר לשלחני איז א גאנצע חידוש (און דאס איז שוין אויך נאר ווען ער צאלט אים)