סעמיטשקע האט געשריבן:סעמיטשקע האט געשריבן: ביי ר' שמעון סופר איז גילעגין א בריוו פון ישמח משה ווי ער האט פארבעטין די חת"ס זאל שתלדן ביים וויענער רעגירונג אודות די ריזינער, בתוה"ד שטייט אין די מכתב "הגם שאין אני מכיר ערכו בפלפלי התורה אוכל להעיד שאלפים בישראל הולכים בלב נשבר מחמת מעמדו", דער חת"ס האט טאקע געשתדלט לטובתו און דבריו עשו רושם.
הקדמה קצרה: די רוזינער איז אנטלאפען פון רוסלאנד קיין אוסראה צו טרעפין א מקום מנוחה אבער דערנאך האט זיך געשאפין א פראבלעם ווייל די רעגירונג האט אים גיוואלט צוריקשיקען צו זיין היימלאנד צוריק קיין רוסיה.
לפי"ז איז דער מכתב קצת תימה, להיות די רוזינער איז אנטלאפען קיין אוסטראה-הוגריה הערשט בסביבות שנת ת"ר אין דער פראצעס אין וויען האט אנגעהאלטין א שטיק צייט, ביז זיי האבין געשאנקען בירגערשאפט פארן רוזינער, און דער חת"ס איז שוין נסתלק גיוועראן תשרי ת"ר, והוא פלאי.
לויט ווי דער סיפור ווערט דערציילט אין ספר 'בית רוזין' (ע"י הסופר המפורסם ר' ישראל יעקב קלאפהולץ) איז דער רוזינער ארעסטירט געווארן אייר תקצ"ח און באפרייט געווארן פון תפיסה נאך צוויי און צוואנציג חדשים שושן פורים ת"ר, שוין נאכן הסתלקות פון חת"ס, און איז צוריק קיין רוזין, פון דארט קיין קישינוב, און פון דארט אנטלאפן קיין עסטרייך, און דארט דערציילט ער דעם סיפור, לפי זה שטימט עס לגמרי נישט, ווי סעמיטשקע פרעגט.
נאר עס איז דא אן אנדערע עדות אויף דעם בריוו, דער טענקא רב זצ"ל האט דערציילט וואס ער האט געהערט פון זיין שווער הגאון מנאדיפולי זצ"ל ששמע מהה"ג ר' פנחס האלצער וואלקויא, שהוא שמע כמה פעמים מהגאון ר' מרדכי צבי שלעזינגער זצ"ל אבד"ק נאדיפולי ומח"ס זכרון מנחם שראה את המכתב באוצרותיו של הגאון ר"ש סופר זצ"ל אב"ד קראקא כשעדיין היה במאטערסדארף (גדול בישראל, טענקא, מדור בית סופרים עמוד ר"ד) נאר מיט איין משמעות'דיגער שינוי, אז דארט פארציילט ער אז דאס איז געווען ווען דער רוזינער איז געזעצן אין תפיסה (דהיינו צווישן תקצ"ח און שושן פורים ת"ר) לפי"ז שטימט אלעס.
אין קובץ 'אוצרות הסופר' (חלק י"ג עמוד קכח) איז דא א המשך צו דעם פון איינעם וואס האט דאס געהערט פון קראסנער רב הה"ק ר' הלל ל"ש זצ"ל, וז"ל שכשהיה הה"ק מרוזין זצ"ל כבר בעסטרייך, ומלכות רוסיא עשו כל מיני השתדלויות להחזירו, שלח הה"ק מרוזין שני חסידים לפרעשבורג אל הגה"ק החת"ס לבקשו שישתדל אצל שרי המלוכה לבל יוכלו הרוסים להפק זמם, המה באו לשם ונשתהו שם ימים אחדים, והחת"ס עשה בקשתם והשתדל ופעל בעזר השם, ואחרי שכבר הצליח הדבר, שבו בחזרה אל רבם הקדוש וסיפרו לו אודות עבודתו בקודש של החת"ס כל ימות החול, והיה להם התפעלות גדולה מתפלותיו ושיעוריו וכל סדר התנהגותו, אך הוסיפו שמכל מקום בשבת קודש לא התפעלו כל כך, כמו בימות השבוע, כאשר שמע הה"ק מרוזין זי"ע את דבריהם ענה להם מה לכם פלא הלא בשבת אני הוא המלך, אבל בימות השבוע הרי הוא (החת"ס) המלך, עכ"ל.
נו, דא בינעך שוין אינגאנצן צימישט ווי דאס קען שטימען, העלעכמעך מדחיק זיין אז דאס איז אויך א טעות נאר עס איז געווען נאך פאר דער רוזינער איז באפרייט געווארן, ווי האט דער רוזינער זיך נאכדעם געטראפן מיט זיינע צוויי חסידים, אין תפיסה?, והדבר צ"ע רב
עוד עובדא
הה"ק בעל ויחי יוסף מפאפא אין די הקדמה צום ויגד יעקב (ספר דברים) פארציילט בשם דו"ז הה"ח ר' יעקב יחזקי' מחוסט, בשם זקינו הה"ק בעל ערוגת הבשם ששמע מפ"ק של מרן הק' משינאווא זי"ע וז"ל וכה אמר אספר לכם רוה"ק מרבי הה"ק ר' אשר מראפשיטץ זצ"ל, בהיותי אברך סמוך על שולחן חותני זקני בעל ישמח משה זצ"ל בעיר אוהעל נסעתי פע"א על ימים נוראים לראפשיטץ והייתי שם עד אחר סוכות ובאסרו חג סוכות בא אדמו"ר לבית המדרש ושאל אם אין כאן אנשים מאונגארן והראו לו עלי, ושאל אותי לא שמעת איזה דבר מפרעשבורג ולא הבינו כלל כונתו ולא השיבו לו דבר ואח"כ נודע שביום אחר זה נפטר החתם סופר בפרעשבורג והבינו למפרע מה היה שאלתו עכ"ל.
אין הקדמה צום ספר מכתב סופר להגאון ר"ש סופר (בקונטרס באר מרים עמ' י') יש סיפור מהגאון ר' שמעון שנפגש עם הישמח משה באוהעל, כשנסע לעיר קראלי לנישואיו, בנסיעתו לקראלי שבת בק"ק אוהעל והלך לבית מדרשו של הישמח משה זצוק"ל לתפילת שחרית ועמד בתוך ד' אמותיו במשך התפילה וכשהגיע הישמח משה זי"ע לפסוק בק"ש וחרה אף עזב רבינו ז"ל מקומו (עי' במס' שבועות דף ל"ו יתיב ר' כהנא דר' יהודה ויתיב וקאמר הא מתני' כדתנן יככה א"ל ר"י כנה) ואח"כ התקרב אל הצדיק עד גמר התפילה ואז הלך לאכסניה שלו כדי שלא יכבדוהו אולם בעל הישמח משה ז"ל הרגיש בדבר ושאל מי זה שעמד אצלי בשעת התפילה ולא ידעו מי היה ולאן הלך שלח אנשים לחפשו וכשמצאו אותו אמרו לו שהרב מבקשו לבוא אליו והלך תיכף ובהודעו שהוא בן הרב מפ"ב כבדו
והשתעשע עמו ואחר שליוה אותו אמר למקורביו "הוא בר דעת מזהיר"